SECESJA LUBELSKA
DETAL ARCHITEKTONICZNY

Agnieszka Wójtowicz
SECESJA LUBELSKA
DETAL ARCHITEKTONICZNY

Wernisaż: 29 października 2015 r. o godz. 18.00

Detal secesyjny w architekturze jest bardzo wdzięcznym elementem dekoracji. Nowatorstwo tego stylu polegało na wykorzystaniu zupełnie nowych motywów dekoracyjnych, niespotykanych we wcześniejszych okresach. Wzory czerpano ze świata fauny i flory: słoneczniki, nasturcje, maki i liście kasztana, dębu i bluszczu, dzwonki. Spotyka się ślimaki, pszczoły, małpy, psy, niedźwiedzie. Nierzadko widzimy główki kobiet, maski starców z długimi brodami i wąsami. Nie zabrakło również postaci z mitologii i występujących jedynie w wyobraźni: kudłate maszkarony, syreny i fauny. Obok motywów baśniowych, a także tych z natury spotyka się motywy abstrakcyjno-geometryczne - kwadraty, dopełniające i przecinające się koła, wpisane w siebie okręgi, a także listwy, linie faliste i guzy. Wykorzystano motywy uznane za typowo narodowe. Na ziemiach polskich były to góralskie choinki i rozety jak ludowe wycinanki.

Secesja lub jak kto woli Art Nouveau nie ominęła Lublina. Pojawiła się w architekturze miasta w 1904 roku z ponad czteroletnim opóźnieniem w stosunku do pierwszych takich budowli na ziemiach polskich i trwała aż do I wojny światowej. Lubelscy artyści widzieli secesję przede wszystkim jako styl powierzchownej dekoracji i odmienny niż obowiązujący wcześniej historyzujący sposób zdobienia fasady i wnętrz. W wielu detalach widać wyraźny wpływ secesji wiedeńskiej. Są to łukowato wygięte wstęgi, przecięte listwami okręgi, spływy taśm upięte w finezyjne węzły i przenikające się koła ( ul. Peowiaków 5, balustrady balkonów ul. Wieniawska 12). Ulubione kwiaty Wienner Secession maki, słoneczniki, liście kasztanowca wiją się w dekoracyjnych płycinach podokienników (Krakowskie Przedmieście 51, Zamojska 19), w supraportach drzwi (Zamojska 19 i 3 Maja 12), w kratach bram (3 Maja 6) i balustradach balkonów (Rusałka 14). Geometryzująca odmiana wiedeńskiej secesji pojawia się na gruncie lubelskim w balustradach klatek schodowych, we wzorach glazury i wszędzie tam, gdzie występuje motyw kwadratu (Szopena 9, Zamojska 19, Okopowa 14). Trudne do zdefiniowania abstrakcyjne wijące się wzory to styl belgijskiej Art Nouveau (balustrady balkonów i brama ul. Narutowicza 25) Splątane łodygi fantazyjnych roślin jako wpływ Francuza Hectora Guimarda (uchwyt na flagę ul. 3 Maja 10). Niemiecki Jugendstil wyraża się w skłonności architektów lubelskich do stosowania wklęsło-wypukłych łuków w wysokich szczytach kamienic (Krakowskie Przedmieście 24, 3 Maja 12).

Obecnie secesyjny wystrój lubelskich budowli staje się cenionym elementem krajobrazu kulturowego miasta. Kamienice i budynki użyteczności publicznej zwracają uwagę wyszukaną, choć często już fragmentaryczną dekoracją. Wyrazem tego jest wystawa rysunku pani Agnieszki Wójtowicz " Secesja Lubelska- detal architektoniczny".

Hanna Bieniaszkiewicz

© Dział Programów - Młodzieżowy Dom Kultury nr 2 w Lublinie