WYSTAWA

Cichociemni - PIERWSZY ZRZUT

Stanisław Krzymowski vel Karol Chudzicki vel Przedpełski vel Zaporski, ps.: "Kostka", "Stefan", "Ikar".

Urodził się 13 listopada 1899 r. w Wąwolnicy jako syn Ludwika, pisarza gminnego i Julii z domu Stagińskiej. Uczył się w Gimnazjum w Lublinie, którego budynek do dziś stoi w pobliżu kamienicy jego dziadków. W wieku piętnastu lat opuścił tę kamienicę i to Gimnazjum i wstąpił do Legionów Polskich. W latach 1914 - 1917 walczył w 5 Pułku Piechoty, a od 1918 r. 7 Pułku Ułanów Lubelskich. W czasie wojny polsko-bolszewickiej został trzykrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych.

Tak "między wojnami" zdaje maturę już w polskim gimnazjum im. S. Staszica w Lublinie. W maju 1923 roku, po ukończeniu Kursu Doszkolenia dla chorążych i podchorążych Kawalerii i Wojsk Taborowych w Gnieźnie, został mianowany na podporucznika i przydzielony do 27 Pułk Ułanów w Nieświeżu. Jeszcze w 1923 r. powrócił do swojego 7 Pułku Ułanów Lubelskich w Mińsku Mazowieckim.

W 1927 roku ukończył szkołę pilotów w Bydgoszczy i został przeniesiony z korpusu oficerów kawalerii do korpusu oficerów lotnictwa z przydziałem do 4 Pułku Lotniczego w Toruniu. W latach 1933-1935 był dowódcą 43 Eskadry Towarzyszącej. 18 lutego 1939 r. został przeniesiony do 3 Pułku Lotniczego w Poznaniu. Od 1 marca do czerwca 1939 r. był dowódcą 33 Eskadry Towarzyszącej. We wrześniu 1939 r. służył w eskadrze zapasowej 3 Pułku Lotniczego. Granicę polsko-węgierską przekroczył 30 września i w październiku był już w Polskich Sił Powietrznych w Lyonie. Po klęsce Francji w czerwcu 1940 r. dostał się do Wielkiej Brytanii, tam został przydzielony do Centrum Wyszkolenia Lotnictwa w Blackpool.

Po konspiracyjnym przeszkoleniu został zaprzysiężony w grudniu 1940 r. w Oddziale VI Sztabu Naczelnego Wodza. Był pierwszym cichociemnym, otrzymał Znak Spadochronowy nr 0001 i Bojowy Znak Spadochronowy nr 1962 - mógł je odebrać dopiero w listopadzie 1946 r. w Londynie.

Zrzutu dokonano w nocy z 15 na 16 lutego 1941 r. w ramach operacji "Adolphus" dowodzonej przez kapitana (flight lieutenant) F. Keasta z 419. Eskadry RAF do zadań specjalnych. Placówką odbiorczą pierwszego zrzutu cichociemnych (Ekipy 0) miało być miejsce na południe od Włoszczowej. Samolot Armstrong Whitworth Whitley Z-6473 nie dotarł nad cel. Zrzut przeprowadzono w okolicy Cieszyna, na terenie wsi Dębowiec. Skakali: "Kostka" (dowódca ekipy), Józef Zabielski "Żbik" i kurier MSW bombardier Czesław Raczkowski "Orkan", "Włodek".

Krzymowski od marca 1941 r. do czerwca 1944 r. służył na stanowisku kierownika referatu lotnictwa Wydziału Lotnictwa Oddziału III Operacyjnego Okręgu Radom-Kielce AK. W listopadzie 1941 r. otrzymał czwarty Krzyż Walecznych. W czerwcu 1944 r. został przekazany do dyspozycji KG AK w związku z prowadzonym przeciw niemu dochodzeniem karnym. W październiku 1944 r. powrócił do służby w referacie lotnictwa Inspektoratu Piotrków Trybunalski AK. Od stycznia 1945 r. był kierownikiem referatu ewakuacji materiałowej Komórki Przerzutów Powietrznych "Syrena" Wydziału Lotnictwa Komendy Głównej AK.

Po rozwiązaniu 19 stycznia 1945 r. Armii Krajowej pozostał w konspiracji. W kwietniu 1945 r. został aresztowany w Łodzi przez NKWD. W sierpniu 1945 r. skazano go na 7 lat więzienia. Na mocy amnestii wyrok zmniejszono mu do 2 lat, a w grudniu 1945 r. jego wykonanie zawieszono na 2 lata. Został ponownie aresztowany w styczniu 1946 r. i osadzony w więzieniu w Kielcach, skąd zbiegł w kwietniu 1946 r. W lipcu 1946 r. pod fałszywym nazwiskiem podjął pracę w Szczecinie, po czym przez zieloną granicę uciekł do Wielkiej Brytanii, pracował tam w firmie Cyclomat Ltd., i w fabryce urządzeń radarowych i telewizyjnych.Wyemigrował następnie do Kanady, gdzie pracował jako salowy w szpitalu i pracownik fizyczny w magazynie. Po ukończeniu kursu pielęgniarskiego prowadził pensjonat dla emerytów.

Zmarł w Montrealu 7 sierpnia 1969 r. i został tam pochowany w alei zasłużonych na Cmentarzu Weteranów.