WYSTAWA

wystawa:
styczeń
2021 r.

Śpiewamy kolędy

MDK2 : Irena Lawruszko - Korozja i Patyna

Śpiewamy kolędy

Słowo calendae oznaczało w Rzymie pierwszy dzień miesiąca. Odwiedzano się wtedy i składano sobie życzenia. W Polsce kolęda początkowo była podziękowaniem składanym panu za opiekę, za pracę, za wynagrodzenie. Bożonarodzeniowe pieśni kościelne w tym czasie to rotule, kantyki lub kantyczki. Kolęda w rozumieniu pieśni religijnej związanej z narodzinami Chrystusa wykształciła się w Europie wraz z rozwojem chrześcijaństwa. Kolędy zaczęły powstawać w XIII wieku, a ich ojczyzną były Włochy. Najstarsze przypisuje się św. Franciszkowi z Asyżu, ale te nie dotrwały do naszych czasów. Znane nam dzisiaj tradycje świątecznej szopki, jasełek czy właśnie śpiewania kolęd pojawiły się dopiero u schyłku średniowiecza.
Najstarsze znane kolędy w języku polskim, przełożone z kancjonałów czeskich i łacińskich, pochodzą z XV wieku. "Zdrow bądź, krolu anielski" to tytuł najstarszej znanej kolędy, która powstała w 1424 roku. Autorem tekstu był Czech z zakonu cystersów, teolog Akademii Krakowskiej i spowiednik królowej Jadwigi, Jan Szczekna. Odnalazł ją w Petersburgu, pod koniec XIXwieku, Aleksander Brückner.


Oryginalna, polska twórczość kolędnicza rozwinęła się w XVII i XVIII w. Powstały wówczas najpiękniejsze kolędy polskie, wśród których są prawdziwe klejnoty twórczości muzycznej i literackiej. W tym też czasie w utworach tych zaczęły się pojawiać wątki ludowe i obrazki zaczerpnięte z życia codziennego. Te radosne i skoczne kolędy o tematyce pasterskiej, często z elementami gwary, nazwane zostały pastorałkami. Nie śpiewano ich podczas nabożeństw, ale głównie podczas obchodów kolędniczych, spotkań rodzinnych i sąsiedzkich.


Kolędy można usłyszeć z reguły od Wigilii, czyli od 24 grudnia. Ma to związek z rozpoczęciem śpiewania kolęd w kościele w pasterkę, czyli z nocy 24 na 25 grudnia.


Zazwyczaj kolędy w kościele śpiewa się do Niedzieli Chrztu Pańskiego, czyli następnej niedzieli po Święcie Trzech Króli. W 2021 r. będzie to 10 stycznia. W polskiej tradycji dopuszcza się śpiewanie ich do Święta Ofiarowania Pańskiego, w 2021 r. do 2 lutego.



źródło: materiały Radia Zet